„Myśl to forma odczuwania”

 

W naszej kulturze twierdzono, że [kobiety] żyją w domenie uczuć, ponieważ świat męski określa działanie, siła, możliwość decydowania oraz umiejętności dystansowania się. W ten sposób kobiety stają się nosicielkami uczuć i wrażliwości. Humanistyka w naszym społeczeństwie jest postrzegana jako głównie kobieca dziedzina, a to dlatego, że dawniej mężczyźni nie definiowali siebie w tak wielkim stopniu w kategoriach represji kobiet.

Jedną z najstarszych krucjat, które prowadzę, jest tak przeciwko rozróżnieniu myślenia i uczucia – uważam je za podstawę wszystkich antyintelektualnych poglądów. Serce i rozum, myślenie i odczuwanie, fantazja i sąd… Uważam, że nie ma takiego podziału. Wszyscy mamy mniej więcej takie same ciała, lecz zupełnie różne myśli. Myślimy w znacznie większej mierze dzięki instrumentom dostarczanym nam przez kulturę niż naszym ciałom i jest to źródłem wielkiej różnorodności myśli w świecie. Mam wrażenie, że myśl to forma odczuwania, a odczuwanie – myślenia.

Na przykład to, czym się zajmuje, skutkuje powstaniem książki lub filmu – słów, obrazów i tym podobnych – a więc rzeczy, które nie są mną, lecz stanowią transkrypcję jakichś procesów, które wyobrażam sobie jako procesy czysto intelektualne. Lecz w prawie wszystkim, co robię, równie wielki udział jak rozum ma intuicja. Nie chodzi o to, że miłość implikuje zrozumienie – raczej że kochanie kogoś oznacza posiadanie najróżniejszych myśli i sądów. Tym właśnie jest miłość – istnieje intelektualna struktura pożądania, żądzy. A zatem rozumowanie przeciwstawiające myśl odczuwaniu, jest odmianą demagogii, która nastręcza ludziom mnóstwa problemów, czyniąc ich podejrzliwymi wobec rzeczy, które nie powinny budzić ani podejrzeń, ani zadowolenia.

Pojmowanie siebie w takich kategoriach wydaje się bardzo niszczycielskie i obciążające winą. Stereotypowe przeciwstawienie myślenia odczuwaniu, serca rozumowani czy tego, co męskie, temu, co kobiece, pochodzi z czasów, kiedy ludzie byli przekonani, że świat zmierza w określonym kierunku – ku technokracji, racjonalizacji, nauce i tak dalej – i służyło obronie przed wartościami romantycznymi.

 

 

Susang Sontag, Myśl to forma odczuwania, Karakter, Kraków 2014